عبد الحي حبيبى

842

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

زيبق را شرح داد و آن را بساخت . « 1 » دكتور گوستاولوبون مىنويسد : « اينكه در كتب شيمى مىنويسند كه لاوازيه LAVOISIES موجد اين علم مىباشد بايد در نظر داشت كه كيميا و هر علم ديگر به يك بار ايجاد نشده و اگر لابراتورهاى هزار سال پيش مسلمانان و اكتشافات مهمه را درين علم نميكردند ، لاوازيه نيز نمىتوانست قدمى پيش برود . اقدم و اشهر علماى كيمياى اسلام جابر است كه در اواخر قرن هشتم ميلادى حيات داشت ، تصنيفات او خيلى زياد و چندين كتابش در لاتينى هم ترجمه شده كه مشهورتر آن نتايج التكميل است كه در سنه 1672 م به زبان فرانسه هم ترجمه شد ، و در اروپا مستند و مورد استفاده بود . تصانيف جابر مانند يك دائرة المعارف علمى مشتمل بر خلاصهء مجموع مسائل كيميا وى مسلمانان و در ان تركيباتيست كه قبلا معلوم نبودند ، مانند تيزاب سلطانى و تيزاب فاروق كه در شيمى دو عامل موثر است ، و بدون آن اين علم نميتواند بوجود آيد . جابر از خواص بعضى گازها نيز واقف بود و او مىنويسد : چون گازها با اجسام مركب شوند ، شكل و خاصيت خود را از دست ميدهند ، و در حقيقت از انچه بودند تغيير ميكنند ، و اگر بخواهند آن را از اجسام بازگيرند ممكن است دو حالت روى دهد ، يا گازها به تنهايى جدا شده متصاعد شوند و اجسام مركب با آن برجاى مانند يا گازها و اجسام تمام به يك بار از ميان رفته و فانى شوند .

--> ( 1 ) - الاعلام 2 / 91